Д-р Александра Георгиева: „Здравите навики се инвестиција во сопственото здравје“

Детали

четврток, 19 јуни 2025

Неодамна Здружението на лекари специјализанти(ЗЛС) го промовираше новиот водич за здрав живот „Како до здрави навики“, кој нуди јасни и практични препораки за подобрување на животниот стил кај сите генерации.

Еден од авторите на овој водич е д-р Александра Георгиева, спец. кардиолог, со која разговараме за насоките и темите во прирачникот кои се од исклучителна важност за здравјето на сите граѓани.   

Како дојде до идејата за изработка на овој водич?

Д-р Георгиева: Како лекари кои секојдневно работат со пациенти во рамки на проектот „Стоп за лоши навики“, често се соочуваме со предизвиците што произлегуваат од нивниот животен стил и навики. Последиците од тие навики ги согледуваме директно – преку дијагнози кои можат да бидат спречени, па дури и целосно избегнати.

Сепак, ограничениот временски простор за еден преглед – кој најчесто трае околу 15 минути – не дозволува доволно простор за подетална комуникација и објаснување на врската помеѓу секојдневните избори и појавата на хронични заболувања. Токму од оваа потреба произлезе идејата за креирање на ваков водич – како поддршка и продолжение на разговорот меѓу лекарот и пациентот. Целта е пациентите да добијат проверени информации и практични совети, кои ќе можат да ги прочитаат и применат и надвор од ординацијата.

Кои се главните теми опфатени во водичот?

Д-р Георгиева: Водичот ги опфаќа клучните аспекти од секојдневието кои директно влијаат на здравјето – од хидратација и физичка активност, до справување со хронични состојби како хипертензија, предијабет и дијабетес, па сè до последиците од штетни навики како пушење и прекумерна консумација на алкохол.

Прирачникот води низ мали, но значајни промени во исхраната, движењето и секојдневниот избор – промени кои навистина можат да направат разлика. Не се работи за магични формули или брзи решенија, туку за реални, применливи стратегии со кои луѓето може да се чувствуваат подобро, посилно и поисполнето. Водичот не е наменет само за пациенти – туку за сите кои сакаат да направат позитивен исчекор кон поздрав начин на живот.

Темите не се избрани случајно – тие произлегоа од внимателно согледување на реалната епидемиолошка слика во државата. За жал, во Македонија недостигаат точни податоци и анализи за најчестите заболувања и штетни навики. Но, преку секојдневното искуство во ординациите, преку разговори со колеги и преку достапните статистики, ја увидовме поразителната слика – драматичен пораст на детска и адолесцентна дебелина, алармантно висок број пациенти со хипертензија, растечки број случаи на дијабетес, како и сериозни последици од злоупотреба на алкохол – вклучително и поврзаноста со карцином на грлото.

Дополнително, препознавме и потреба од едукација за теми кои речиси и да не се споменуваат во јавниот дискурс, како што е „синдромот на празнично срце“, особено кај младата популација, како и атријалната фибрилација – најчестата аритмија во клиничка пракса.

Сето ова го вклучивме во водичот за да создадеме едно сеопфатно, но разбирливо четиво што ќе биде достапно за сите – и ќе може навистина да им помогне на луѓето да ги препознаат ризиците и да направат позитивни промени во сопствениот живот.

Дали кај младите генерации се развива свеста за водење поздрав живот и за последиците од лошите животни навики?

Д-р Георгиева: Младите денес имаат пристап до огромен број информации, особено преку социјалните мрежи и интернет-платформи. Тоа е одлична можност за едукација и личен развој – и младите сè почесто ја препознаваат важноста на здравите навики, ги разбираат ризиците од штетни избори и се подготвени на промени. Нивното познавање на англискиот јазик овозможува пристап до глобални експертски извори, што дополнително го збогатува нивното знаење.

Но, од друга страна, токму тие истите платформи понекогаш шират и дезинформации, што создава конфузија. Во тој вртлог на „совети“ – кои честопати се непроверени или екстремни – младите може лесно да се изгубат. Посебно е загрижувачка појавата каде што физичкиот изглед се претвора во тренд, наместо во одраз на внатрешно здравје – нешто што директно влијае на менталната состојба и ја зголемува анксиозноста, особено под притисокот на „совршениот“ живот што се прикажува онлајн.

Дополнително, често се потценуваат долгорочните последици од лошите навики – пушењето, лошата исхрана, недостатокот на сон – бидејќи не даваат веднаш симптоми. Токму затоа, наша задача како лекари е преку едукација и човечки пристап, да ги доближиме овие теми на разбирлив и релевантен начин.

Затоа и го создадовме водичот „Како до здрави навики“ – со јазик близок до младите, со конкретни примери од секојдневието, и со цел да им понудиме алатки и поддршка. Здравите навики не треба да бидат тренд што трае една сезона – туку стил на живеење што носи долгорочна корист.

Секако, мора да ја препознаеме и реалноста – не сите млади имаат еднаков пристап до информации и ресурси. Кај младите кои доаѓаат од социјално загрозени категории, честопати постои ограничена можност за избор на поздрави навики. Токму затоа е важно ова четиво да биде достапно на мајчин јазик, во печатена форма, и да стигне до што повеќе луѓе – како сигурен извор на информации и мотивација.

Верувам дека младите имаат капацитет и волја – само треба да им дадеме можност, насока и вистински пример.

Која е вашата порака до граѓаните во однос на промена на малите навики кои можат да донесат големи придобивки за здравјето?

Д-р Георгиева: Дури и во ерата на современа медицина, технологија и напредни терапии – една стара поговорка останува универзална: „Подобро е да спречиш, отколку да лекуваш.“ И навистина е така.

Мојата порака до граѓаните е да не го потценуваат сопственото влијание врз сопственото здравје. Не чекајте симптом за да реагирате. Превенцијата е најдобриот третман – достапна е, бесплатна е, и секогаш започнува од една мала одлука: да се грижиме за себе.