Тиана Ивановска, психолог: „Видео игрите можат да бидат добар извор на забава, но и одличен начин за одмор и ментална релаксација“

Детали

среда, 20 август 2025

Видео игрите се најпопуларниот извор на забава кај помладата популација повеќе од 40 години, но во последната деценија сме сведоци на се’ поголем интерес за гејмингот и кај повозрасните, дел од кои најдоа начин да ги направат видео игрите нивна професија.

Токму таа тема ја отворивме заедно со Тиана Ивановска – психолог и вистински гејмер ентузијаст. Со неа разговаравме за ефектите и придобивките од гејмингот, со цел да го дознаеме нејзиното професионално, но и приватно мислење за видео игрите како хоби, забава или пак професија.

Тиана Ивановска е лиценциран психолог и психотерапевт, како и магистер по менаџмент на човечки ресурси од Скопје, која наоѓа уживање во играњето и стримингот на видео игри.

Тиана, зошто сакаш да играш видео игри?

За мене, видео игрите се повеќе од забава – тие се простор за истражување, учење и изразување. Како психолог и гешталт терапевт, многу од мојот ден е исполнет со емоционално интензивна работа, каде вниманието ми е насочено кон потребите на другите. Играњето ми овозможува да се „исклучам“ од реалниот свет и да се потопам во еден поинаков универзум, каде што имам јасни правила, јасна цел и непосредна повратна информација за моите постапки. Тоа е еден вид интерактивна медитација – го смирува умот, но истовремено и го стимулира.

Од психолошка перспектива, ова е блиску до состојбата на „flow“ што ја опишува Михаљ Чиксентмихаљи – целосно потопување во активност што е предизвикувачка, но достижна. Во таа состојба, забораваш на време, на стрес и на секојдневните грижи. Игрите ми овозможуваат и простор за креативно изразување – било преку стратегиско размислување, тимска координација или истражување на наративите и приказните во нив.

Зошто мислиш дека видео игрите стануваат сè попопуларни ширум светот?

Видео игрите се уникатна комбинација од технологија, уметност, натпреварувачки дух и социјална интеракција. За разлика од пасивната забава, тие го вклучуваат играчот активно – ја ангажираат неговата концентрација, брзината на реакција, креативноста и стратегијата. Социјалниот аспект е клучен – денес, играњето значи и дружење со луѓе од целиот свет, создавање пријателства и припадност на заедница. Во време кога многу луѓе се чувствуваат изолирани, игрите стануваат еден вид „виртуелен плоштад“ каде што секој може да најде свое место.

Дали гејмингот треба да биде приоритет во слободното време?

Во психологијата зборуваме за концептот на „балансирана активност“. Видео игрите можат да бидат одличен начин за одмор и ментална релаксација, но клучно е да се вплетат во една рамнотежа со физичка активност, социјални контакти и одмор без екран. Игрите имаат вредност: тренираат фокус, поттикнуваат креативно решавање на проблеми и можат да ја намалат анксиозноста, особено кога нудат јасна структура и предвидливост во непредвидлив свет. Но, ако се единствениот извор на задоволство, тогаш ризикуваме да ја нарушиме таа рамнотежа.

Мојата препорака – видео игрите можат да бидат приоритетен дел од слободното време, но не и да го заземат целото. Со правилни граници, тие се здрава и квалитетна активност.

Можат ли видео игрите да бидат професија?

Апсолутно, и тоа веќе не е иднина – туку сегашност. Индустријата за видео игри е поголема од филмската и музичката индустрија заедно. Професионалните можности се движат од е-спорт играчи и стримери, па сè до графички дизајнери, сценаристи, психолог за поддршка на тимови, и дури менаџери на турнири.

Дете од Македонија може да сонува за ваква кариера и да ја оствари, особено затоа што гејмингот е глобално поврзан – талентот не познава географски граници. Но, како и секоја професија, бара истрајност, развивање на вештини, инвестирање време и учење, како и прифаќање дека успесите често се резултат на долготрајна работа, а не на брза среќа. Важно е и родителите да ја разберат оваа индустрија и да ги поддржат својата деца во безбедно, балансирано и продуктивно вклучување во неа.

Дали стресот од игрите доаѓа од нив или од карактерот на играчот?

Тоа е интеракција на двете. Од една страна, одредени игри се дизајнирани да бидат интензивни, со високи влогови и брзи реакции, што предизвикува физиолошка возбуда – забрзано срцебиење, напнатост, адреналин. Од друга страна, начинот на кој играчот реагира зависи од неговите лични црти – толеранција на фрустрација, перфекционизам, натпреварувачки дух.

Од психолошка гледна точка, клучот е во саморегулацијата: паузи на секој час, свесно дишење, преминување на поопуштена игра ако фрустрацијата расте. Како и во спортот, контролата на емоциите е вештина што се учи – и тоа е уште една корист од гејмингот кога се пристапува свесно.

Каков ефект имаат видео игрите врз мозокот?

Ефектите можат да бидат импресивни – и позитивни, ако се користат умерено. Истражувањата покажуваат дека игрите ја подобруваат координацијата око-рака, визуелната перцепција, когнитивната флексибилност, па дури и способноста за брзо донесување одлуки. Мултиплеер игрите ја тренираат социјалната комуникација и тимската работа, а стратегиските ја поттикнуваат долгорочната планирачка способност.

Од терапевтска перспектива, некои игри се користат и за рехабилитација на пациенти по мозочен удар, за подобрување на меморија кај постари лица, или за намалување на симптоми на анксиозност. Секако, преголема изложеност носи ризици – нарушен сон, дигитална зависност, намалена физичка активност. Затоа, клучот е свесно користење – кога игрите се интегрирани во здрав животен ритам, тие можат да бидат моќен сојузник за умот.