Троја помеѓу легендата и фактите - која е вистината?

Што знаеме за легендарниот град Троја, чии рушевини биле ископани во текот на изминатите 150 години? Знаеме дека се наоѓал во западна Турција, недалеку од модерниот град Чанакале на устието на теснецот Дардарнели. Знаеме дека позицијата на градот била клучна за контролирање на трговските патишта кон Црното Море. 

Приказната за овој митски град, уништен по десетгодишната војна, со векови ги инспирирал поетите, писателите и уметниците, како и историчарите и археолозите.

Единствениот историски извор, во кој се опишува Тројанската војна, е „Илијадата“ и „Одисејата“, епот на слепиот поет Хомер од 8 век п.н.е. Но што е Троја – поетска фикција или историски град од минатото? Дали и Хомер е измислен лик или сепак бил вистинска личност? Овие прашања привлекуваат големо внимание, а во овој текст ќе се обидеме да ги одделиме фактите од фикцијата.

Троја е историски град. Ова го докажа човек кој уште како седумгодишно момче бил опседнат со приказните од „Илијадата“, а се работи за Хајнрих Шлиман. Шилман бил цел живот фасциниран од Троја и Хомер.

Иако јавноста го исмевала неговото верување во вистинитоста на епот, сметајќи дека „Илијада“ е само колекција на легенди и измислена приказна, Шлиман ја користел книгата како „туристички водич“. Тој верувал дека ќе ја пронајде Хомеровата Троја.

Шилман успеа да пронајде закопано богатство од огромна вредност - околу илјада златни предмети. Но кога му се приклучи во ископувањата археологот Вилхелм Дорпфелд, и двајцата почнале да се сомневаат во постоењето на само една Троја.

Утврдено е дека златото му припаѓало на културниот слој на Троја II, која е постара од Хомер околу илјада години. До денес се утврдени девет главни културни слоеви, девет Троји, а подетални студии покажаа дека постоеле околу четириесет различни фази.

Тројата на Хомер е означена како Троја VI и Троја VII А.

Во 1992 година, тимовите од универзитетите во Синсинати и Тубинген, опремени со најсовремена опрема, пронајдоа нови откритија.

Во слојот на Троја VI е откриена длабока бразда која води до долниот град. Ова откритие беше важно, бидејќи се сметаше дека Хомеровата Троја била премногу мала, додека вака зголемена навистина можела да биде Троја која Ахејците ја напаѓале десет години.

Тројанската војна веројатно се случила, иако причината веројатно не била убавата Хелена. Војна можела да биде борба за доминација над оваа комерцијална и стратешко значајна област, а киднапирањето на Хелена, доколку навистина се случило, можеби било само мотив.

Археолошкиот локалитет Троја е додаден на списокот на светското наследство во 1998 година.

Ашера | Црнобело