Весна е божица на пролетта: најпознатите женски ликови во словенската митологија

За жал, не знаеме многу за митологијата на старите Словени, но она што го знаеме е дека содржат разновидни женски ликови, како и живописни обичаи кои произлегуваат од старата религија. 

Бидејќи не постојат многу пишани извори за словенската митологија, она што го знаеме не е целосно потврдено. Пишаните извори се појавуваат по доаѓањето на христијанските мисионери во земјите населени од Словените.

Она што успеавме да го дознаеме е зачувано преку орална нарација, во списите на мисионерите и во остатоците од храмовите и религиозните локалитети.

Во словенската митологија постојат одредени женски ликови, т.е. божици, како и митолошки суштества кои се сметаат за женски. Ова се некои од нив.

Жива (Сива)

За оваа божица се поврзуваат концептите на животот и плодноста. Претставена е како жена со златна или сина коса. Нејзиниот придружник е Световид, еден од словенечките богови.

Можеме да најдеме паралела со нордиската митологија во една приказна во која злите духови ја отсекуваат нејзината златна коса, а потоа Световид ѝ дава нова. Во нордиската митологија Локи ја отсекува златната коса на божицата Сиф, за потоа да добие нова.

Жива или Сива можеме да ја поврземе со есен, но ритуалите поврзани со оваа божица не се поврзани само со оваа сезона.

Лада

Лада е божицата на летото, љубовта и убавината. Таа ја поминува зимата во „светот на мртвите“ до пролетната рамноденица, а потоа се враќа во „овој свет“.

Повторно можеме да најдеме паралела со митологиите на другите народи. Фреја (во нордиската митологија) поминува еден дел од годината во подземниот свет, меѓу џуџињата, додека грчката Персефона живее во Хадес во текот на зимскиот период.

Како божица на плодноста, и како пролетен и летен носител, нејзините функции се мешаат со функциите на Жива и Весна и тешко се разликуваат.

Весна

Весна е божица на пролетта и младоста. Претставена е како млада девојка во бела облека украсена со цвеќиња. Претставува спротивност на смрт и зима (претставени од Морана).

Весна и Морана се борат секоја година за доминација пред зимските и пролетните промени. Народот секогаш сакал да победи Весна, па за таа цел ја носеле куклата на Весна на гранките, додека куклата на Морана била потопена во реката или запалена.

Оваа борба се повторува секоја година, во редовен циклус.

Како нејзини потомци се спомнуваат Геровит (богот на војната) и Стрибог (богот на воздухот и ветерот). Постојат и празници посветени на оваа божица кои биле префрлени во христијанството, како Младенци.

Морана (Морена)

Оваа божица се поврзува со зимата и смртта. Ритуалите со кои западните Словени ја чекале пролетта вклучувале изработка на кукла од слама, која се носела во селото, а потоа се уништувала на различни начини (горење, фрлање во вода...).

Овој обред постоел кај сите словенски народи, во различни варијации. Се верувало дека уништувањето на куклата ќе донесе брзо пристигнување на летото, ќе го спаси селото од поплави и пожари, ќе ги заштити луѓето од смрт и ќе обезбеди среќни бракови.

Според руските легенди Морана живее во палата на огледала до која се доаѓа преку Калиновскиот мост. Се вели дека мостот ги поврзува двата брега на реката без дно, а палатата ја чуваат змии.

Ашера | Црнобело